PCOS – jaka dieta i styl życia realnie poprawiają płodność?
PCOS jest jednym z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych kobiet w wieku rozrodczym. Coraz częściej podkreśla się, że nie jest to schorzenie stricte ginekologiczne, lecz złożony zespół zaburzeń metaboliczno-hormonalnych, w którym jajniki są narządem wtórnie reagującym na nieprawidłowości ogólnoustrojowe.
Rozpoznanie PCOS opiera się na spełnieniu co najmniej dwóch z trzech kryteriów: zaburzeń owulacji, hiperandrogenizmu oraz charakterystycznego obrazu jajników w USG. U podłoża tych objawów bardzo często leżą insulinooporność, hiperinsulinemia, przewlekły stan zapalny oraz niski poziom SHBG.
Tkanka tłuszczowa w PCOS pełni funkcję aktywnego narządu endokrynnego. Produkuje cytokiny zapalne, pogłębia insulinooporność i nasila konwersję androgenów do estrogenów. Prowadzi to do zaburzenia sprzężeń zwrotnych na osi HPO i utrwalenia zaburzeń owulacji.
Najczęstsze mechanizmy leżące u podłoża PCOS to:
- insulinooporność i hiperinsulinemia,
- nadprodukcja androgenów,
- niski SHBG,
- przewlekły stan zapalny,
- dysfunkcja osi HPO.
Najsilniejsze dowody naukowe wskazują, że fundamentem leczenia PCOS powinna być modyfikacja stylu życia.
Dieta w PCOS powinna:
- poprawiać wrażliwość insulinową,
- stabilizować glikemię,
- redukować stan zapalny,
- wspierać owulację.
Najlepsze efekty wykazują modele żywieniowe oparte na niskim ładunku glikemicznym, wysokiej podaży błonnika, pełnej żywności i dobrej jakości białka.
Styl życia wspierający leczenie PCOS obejmuje:
- regularny trening oporowy i aerobowy,
- poprawę jakości snu,
- regulację stresu,
- stopniową redukcję masy ciała (jeśli wskazana).
U wielu kobiet już umiarkowana poprawa parametrów metabolicznych skutkuje powrotem owulacji, regulacją cykli i poprawą płodności.
PCOS jest zaburzeniem modyfikowalnym, a styl życia stanowi jego podstawową formę leczenia.
Źródła: Teede et al., Human Reproduction 2023; Barrea et al., Nutrients; Lim et al., Human Reproduction Update; Glintborg & Andersen, Endocrine.
Opracowanie: Aleksandra Stryczek