Masa ciała i tkanka tłuszczowa a starania się o ciążę

Czy masa ciała oraz zawartość tkanki tłuszczowej wpływają na płodność i efektywność starań o ciążę? Mogłoby się wydawać, że to mało istotny czynnik, jednak najczęstsze problemy dotyczące nieregularnych miesiączek, owulacji u kobiet oraz jakości nasienia u mężczyzn mogą wynikać z nieodpowiedniej zawartości tkanki tłuszczowej. 

Prawidłową masę ciała najłatwiej kontrolować z pomocą wskaźnika BMI. Prawidłowa masa ciała powinna mieścić się pomiędzy 18,5 a 24,9. Aby obliczyć swój wskaźnik masy ciała możesz skorzystać z internetowego kalkulatora BMI. W celu obliczenia zawartości tkanki tłuszczowej możesz skorzystać z usług dietetyka, który posiada specjalistyczną wagę do pomiaru składu masy ciała lub wykonać badanie metodą DEXA. Prawidłowy poziom tkanki tłuszczowej u kobiet mieści się w granicach około 20-35%, natomiast u mężczyzn 10-20%. Zakres norm jest szeroki i zależy między innymi od wieku i uwarunkowań genetycznych.

Nadwaga i otyłość a ciąża

Kobiety z otyłością (czyli BMI >30) znacznie częściej doświadczają zaburzeń miesiączkowania oraz owulacji w porównaniu do kobiet z prawidłową masą ciała. Nadmiar tkanki tłuszczowej, szczególnie wisceralnej, czyli zgromadzonej w centralnej części jamy brzusznej powiązany jest z szeregiem zaburzeń metabolicznych w tym zwiększoną insulinoopornością oraz obniżonym stężeniem globuliny wiążącej hormony płciowe (SHGB) – białka, które bierze udział w regulacji androgenów oraz estrogenu. O nich więcej w dalszej części artykułu.

Nadwaga i otyłość nie są powiązane jedynie z trudnością z zajściem w ciążę, ale także z poronieniami i komplikacjami w jej trakcie, jak cukrzyca ciążowa, awaryjne cesarskie cięcie, nadciśnienie ciążowe, stan przedrzucawkowy oraz przedwczesne pęknięcie błony.

Niedowaga a ciąża

Niedowaga (czyli BMI < 18,5) może zmniejszyć płodność kobiet poprzez zaburzenia gospodarki hormonalnej, która wpływa na owulację i szanse zajścia w ciążę. Chociaż szczupłą sylwetkę kojarzymy z aspektem pozytywnym, tak każda przesada i nadmierne odchudzanie nie będzie korzystna podczas starania o ciąże. Kobiety z niedowagą przeznaczają dłuższy okres zanim dojdzie do poczęcia w porównaniu z kobietami o prawidłowej masie ciała. Niedowaga nie tylko wydłuża okres starania o ciążę, ale także zwiększa ryzyko porodu przedwczesnego oraz niskiej masy urodzeniowej dziecka. Przyczyną jest niewystarczająca ilość składników odżywczych dla wzrostu i rozwoju dziecka.

Wpływ tkanki tłuszczowej na gospodarkę hormonalną

Tkanka tłuszczowa oprócz magazynowania energii jest narządem endokrynnie czynnym, co oznacza, że uwalnia substancje wpływające na produkcję i wydzielanie hormonów. Produkowana przez tkankę tłuszczową leptyna (hormon sytości) jest niesamowicie ważna w kontekście zdrowego funkcjonowania podwzgórza, przysadki i jajników. Rolą leptyny jest informowanie mózgu, jaki aktualnie jest stan energetyczny organizmu. Jej stężenie jest proporcjonalne do ilości tkanki tłuszczowej. Można powiedzieć, że leptyna sygnalizuje, czy w naszym organizmie jest teraz stan głodu (kiedy jemy za mało), czy żyjemy w stanie odpowiedniej podaży energii.

Zmniejszony poziom tkanki tłuszczowej czy niedożywienie będzie skutkowało obniżeniem sygnalizacji leptyny do podwzgórza, który odbierze to jako sygnał, że w organizmie panuje głód. Konsekwencją tego jest przestawienie się w stan przetrwania i wyłączenie funkcji reprodukcyjnych.

Proces powstawania zaburzenia cyklu miesiączkowego

Stres a ciąża

Przewlekły stres może powodować problemy z zajściem w ciążę, owulacją, cyklem menstruacyjnym. 
Stresem może być także nieodpowiednia dieta pod względem zbyt małej podaży kalorii czy skłądników mineralnych, niedobór snu, brak odpoczynku i regeneracji.

Podstawowym prekursorem do powstawania wszystkich hormonów steroidowych (czyli produkowanych podczas sytuacji stresowej oraz powiązanych z układem rozrodczym) jest cholesterol, z którego powstaje pregnenolon. W momencie nadmiaru stresu organizm wykorzystuje go do produkcji kortyzolu, w konsekwencji czego nie wystarcza go do produkcji hormonów płciowych. Zjawisko to nazwano „kradzieżą pregnenolonu”.

Cholesterol jako prekursor hormonów steroidowych - wykres

Prawidłowa masa ciała zapewnia prawidłowe funkcjonowanie układu rozrodczego u kobiet oraz korzystnie wpływa na parametry hormonalne i metaboliczne. Redukcja lub przyrost masy ciała to czynnik modyfikowalny, na który mamy wpływ, dlatego warto zadbać o odpowiednie odżywianie podczas starania się o poczęcie.

Bibliografia:

  1. Zhen Han, Sohail Mulla, Joseph Beyene, Grace Liao, Sarah D McDonald, w imieniu Knowledge Synthesis Group, Maternal underweight and the risk of preterm birth and low birth weight: a systematic review and meta-analyses, International Journal of Epidemiology, Volume 40, Issue 1, February 2011, Pages 65–101, https://doi.org/10.1093/ije/dyq195
  2. Ng, K.Y.B., Cherian, G., Kermack, A.J. et al. Systematic review and meta-analysis of female lifestyle factors and risk of recurrent pregnancy loss. Sci Rep 11, 7081 (2021). https://doi.org/10.1038/s41598-021-86445-2
  3. Vats H, Saxena R, Sachdeva MP, Walia GK, Gupta V. Impact of maternal pre-pregnancy body mass index on maternal, fetal and neonatal adverse outcomes in the worldwide populations: A systematic review and meta-analysis. Obes Res Clin Pract. 2021 Nov-Dec;15(6):536-545. doi: 10.1016/j.orcp.2021.10.005. Epub 2021 Nov 12. PMID: 34782256.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *